A theory of justice

In 2002 overleed John Rawls, volgens velen de belangrijkste politiek filosoof van de 20ste eeuw. Hij laat daarmee andere illustere namen als Isaiah Berlin, Hannah Arendt en Michel Foucault achter zich. Ik weet niet wat jullie daarvan denken, maar dat noem ik referenties! Ik leerde hem pas kennen toen ik in de enige kandidatuur moraalwetenschappen aan de UGent les kreeg van prof. Mortier. Rawls was tijdens deze colleges, die veelal in okaal 1.16 op de Blandijn doorgingen, één van de filosofen die aan bod kwamen binnen het vak morele ontwikkeling. En ik, stommerd, had niet echt door wat Rawls binnen uitgerekend dàt vak te zoeken had (ik had een 10 voor dat vak, en ik verdiende er toendertijd zeker niet meer punten voor ook). Het was nochtans simpel.

Deze gewezen professor uit Harvard hield zich zijn hele leven bezig met de zoektocht naar het antwoord op in wezen twee vragen: Wat vraagt het van ons op rechtvaardig te zijn? en Zijn wij mensen in staat om dat gevraagde op te brengen, willen wij dan wel rechtvaardig zijn?
Ik heb recent de eerste druk aangeschaft van de Nederlandse vertaling van A theory of Justice (uitgegeven bij Lemniscaat), het boek waarmee Rawls zijn filosofische “eerste fase” afsloot (voor wie het interesseert: hij had er drie) . In die fase spitste zijn onderzoek zich in de lijn van zijn hoofdvragen op de vraag of onze keuzes te rechtvaardigen zijn? Hoe kunnen we moreel gezien het ene verkiezen boven het andere? Rawls gaf aan dat men zich bij het maken van keuzes moet laten leiden door een concept, nl. justice as fairness. Het begrip zelf zegt het al: eenvoudig gesteld gaat het erom dat er rechtvaardigheid is als er billijkheid (of eerlijkheid) is.

Later zou Rawls in Political Liberalism en The Law of People enerzijds dieper ingaan op het concept van politiek liberalisme, en anderzijds zijn eerder uitgewerkte theorie uitbreiden naar de wijze waarop verschillende volkeren en staten rechtvaardig met elkaar zouden kunnen omgaan. Wat ik als allerbelangrijkste aanvoel in zijn theorie, is de mate waarin hij rekening wil houden met het overwachte, met het toevallige. In die zin geeft hij aan dat de maatschappij ervoor moet zorgen dat de mensen allemaal fundamenteel gelijkwaardig behandeld worden. Mensen die om een bepaalde reden die buiten hun wil om liggen in een ongelijke positie zitten, moeten in die mate gesteund worden dat zij opnieuw gelijkwaardig aan de samenleving kunnen deelnemen. Dit houdt in dat de natuurlijke begaafdheden waarmee iemand geboren wordt, of iemands sociale klasse of het geluk/de pech van iemand in diens leven niet zo bepalend mogen worden dat mensen geen kant meer uit kunnen. Of zoals de hele slimme man van de inleiding het stelt: “De taak van de overheid is om onverdiende achterstanden op te heffen. Dat maakt het mogelijk dat mensen daadwerkelijk verantwoordelijk kunnen zijn voor de keuzes die zij zelf maken”. Dit wordt meestal in politieke zin gebruikt (Rawls is dan ook een politiek filosoof). Ik moet Rawls himself nog beginnen lezen, maar ik ben benieuwd of zijn theorie ook op andere domeinen, zoals bvb. emancipatiestrijden, van toepassing is of kan zijn.

Image Hosted by ImageShack.us

Vanavond ben ik dus aan dat boek begonnen. Een theorie van rechtvaardigheid is een dikke pil van meer dan 600 blz. dik, en ik ben nog maar 25blz. ver (dus nog geeneens voorbij de zéér boeiende inleiding door een zeer slimme meneer), maar smullen, mensen! Met potlood en gom baan ik me bladzijde na bladzijde een weg, onderwijl onderlijnend en becommentariërend, soms teken ik zelfs de structuren uit. Ik doe dit niet vaak, maar als ik het doe, gebeurt het meestal bij de mooiste boeken. U mag denken dat het zonde is, een boek zo volkladderen maar ik kan er toch ook niet aan doen dat de beste en meest interessante boeken vaak een luxe-uitgave kennen, en dat ik dié dan krijg (of, eerlijk is eerlijk, soms ook wel eens koop)! Maar ik gebruik wél geen pennen en stiften! Of toch niet meer, ik heb ooit zo’n stomme periode gehad, en een aantal van mijn boeken draagt daar nog steeds de spijtige disco-achtige sporen van.

Maar nu terug in de tijd: eind augustus hebben we nog een heel klein etentje gehad met wat vrienden, en toen was ons een genereus kado van FNAC-bonnen te eer gevallen. Eén van de aankopen daarmee was dus dit boek. Mannen (en vrouwen): merci!

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Uncategorized

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s